Tuesday, November 21, 2017 | چهارشنبه 01 قوس 1396
آخرین اخبار
پربیننده ترین اخبار
تبلیغات
ورود به سیستم
  • عضویت
  • بازیابی گذرواژه
1396/08/10 کردها چطور در عراق شکست خوردند

شرح مطلب

 «کردستان عراق همه اراضي‌اي را که از زمان حمله سال 2003 امريکا به اين کشور به دست آورده بود، بدون جنگ و خونريزي تسليم کرد اما اتفاقاتي نظير قتل بي رحمانه يک خبرنگار تلويزيوني در اين منطقه نشان مي‌دهد که همچنان پتانسيل خشونت در زير پوسته ظاهري اين منطقه وجود دارد.»

پاتريک کوکبرن، خبرنگار اينديپندنت در گزارش خود درباره وضعيت کردستان عراق نوشته است: «شکست کردها در کرکوک به شکلي خفت‌بار تکميل شد. آسو مامند، يکي از رهبران کردهاي اين شهر در توضيح وضعيت ايجاد شده با لحن مستاصل و تلخ و همچنين در توصيف سقوط کرکوک و چاه‌هاي نفت اطرافش به دست نيروهاي دولتي عراق گفت: ما زماني اينجا را در کنترول داشتيم اما اکنون آن را از دست داده‌ايم.

او گفت که ترجيح مي‌دهد سازوکارهاي جديد اشتراک قدرت به اجرا درآيد و نسبت به تبعات شديد عدم انجام اين کار هشدار مي‌دهد اما در عين حال اميد چنداني هم ندارد.

منطقه کرکوک زماني به عنوان «بيرل باروت» عراق توصيف مي‌شد که علت آن وجود ادعاهاي گروه‌هاي رقيب در بين ملي‌گرايان کرد و دولت بغداد درباره اين شهر بود. اين شهر از يک طرف نيز حساسيت بيشتري پيدا کرد چون گروه‌هاي کرد، عرب و ترکمان آن را تبديل به يک منطقه به شدت چند دسته کرده بودند. با اين حال زماني که کار به بالا گرفتن مناقشه‌ها و اختلافات رسيد، بحران پاياني در 16 اکتوبر ايجاد شد اما تغيير کنترل اين شهر و خارج شدن آن از دست کردها و افتادنش به دست دولت فدرال به شکلي تعجب آور، سريع و آرام اتفاق افتاد.

مامند مي‌گويد، در جريان اين مناقشه درگيري به وجود نيامد چون کردها خيلي ساده قدرت نظامي براي نگه داشتن اين شهر را نداشتند و او تئوري‌هاي توطئه‌اي را که درباره خيانت کردها در اين شهر مطرح شده‌اند، رد مي‌کند.

او در پاسخ به اينکه آيا در صورت وجود اتحاد بين دو حزب اصلي کردها يعني حزب دموکرات کردستان و حزب اتحاديه ميهني آنها مي‌توانستند در مقابل پيشروي نيروهاي عراقي مقاومت کنند، گفت: البته که خير. نيروهاي عراقي ادواتي همچون تانک‌ و جنگنده‌ داشتند و ما هيچ شانسي نداشتيم. شايد اگر وارد نبرد مي‌شديم مي‌توانستيم يک روز دوام بياوريم اما نتيجه آن وقوع خونريزي بود.

راکان سعيد علي الجبوري، والي موقت عرب اين شهر که دفترش از زمان خالي شدن توسط نجم‌الدين کريم، فرماندار کرد قبلي به دليل فرار او به اربيل تغييري چنداني پيدا نکرده، مي‌گويد: آيا شما در اينجا مساله غيرعادي‌اي مي‌بينيد؟

جبوري اظهار داشت: در حال حاضر پوليس محلي همان پوليس قبلي است و تنها دو گردان نيروهاي مبارزه با تروريزم در کرکوک وجود دارد. گردان‌هاي عراقي کوچک هستند بنابراين احتمالا اين به معني چند صد سرباز است.

با اين حال مامند تاکيد مي‌کند که وضعيت آنگونه که در ظاهر به نظر مي‌رسد، نيست. او مي‌گويد دولت عراق بايد براي آرام کردن خيابان‌هاي کردها کاري انجام دهد. به پيشنهاد او اين کار مي‌تواند با انتصاب يک والي کرد يا سازوکاري براي اشتراک قدرت انجام شود.

او در پاسخ به اينکه آيا در اين وضعيت مورد امنيتي شديدي وجود داشته، تنها به شليک چند گلوله از سوي يک افسر پوليس امنيتي سابق حزب دموکرات کردستان در يک ايست بازرسي ارتش اشاره کرد. با اين حال در حوالي زماني که او صحبت مي‌کرد قتل وحشيانه يک خبرنگار در شهري به نام داقوق واقع در جنوب کرکوک اتفاق افتاد که تا حدي نگراني‌هاي مامند و وجود پتانسيل براي خشونت در منطقه را تاييد مي‌کند.

اين قرباني ارکان شريفي 50 ساله فيلمبردار کرد تلويزيون کردستان بود و چهار يا پنج نفر پس از ورود به خانه او و منتقل کردن زن و فرزندان او به يک اتاق جداگانه با چاقو او را کشتند. زماني که اعضاي خانواده 5 ساعت بعد از اين اتاق بيرون آمدند ديدند که شريفي آغشته به خون روي زمين افتاده و بدنش چند تکه شده و چاقويي نيز در دهان او فرو رفته به نشانه اينکه احتمالا او به خاطر گفتن يا گزارش دادن امري نامطلوب کشته شده است. خانواده او مي‌گويند قاتلان به زبان ترکمني صحبت مي‌کردند و اين نشان مي‌دهد که اين اتفاق احتمالا در نتيجه خصومتي ميان کردها و ترکمان‌ها که در جنوب کرکوک هستند، رخ داده است. من در منطقه‌اي که اين قتل اتفاق افتاد اوايل آن روز رانندگي مي‌کردم و نشانه‌اي از خشونت در آنجا يا هر جاي ديگري در جاده به شدت محافظت شده به سمت بغداد وجود نداشت اما اين قتل به ياد ما مي‌آورد که عراق همواره يک کشور بسيار پرخشونت بوده است. قتل ارکان شريفي به لحاظ بي رحمي شگفت آور است اما در 14 سال گذشته بالغ بر 465 خبرنگار عراقي در اين کشور کشته شده‌اند.

با اين حال تصرف کرکوک به شکل غيرمنتظره‌اي آرام اتفاق افتاد. با وجود آنکه حزب دموکرات کردستان، حزب اتحاد ميهني را که همواره حزب مسلط کردها بر اين شهر بوده به خيانت از طريق عمل به يک توافق هماهنگ شده از طرف ايراني‌ها با بغداد متهم کرد اما هر دو حزب همزمان نيروهاي پيشمرگ خود را بدون ورود به درگيري عقب کشيدند. اگر نيروهاي عراقي براي ورود به شهر کرکوک مجبور به درگيري مي‌شدند هم به شکلي اجتناب ناپذير پيروز مي‌شدند اما اين اتفاق سبب يک درگيري گسترده‌تر فرقه‌اي و قومي در اراضي مورد مناقشه مي‌شد. اگرچه اين رويارويي پيش‌بيني شده اتفاق نيفتاد، از دست رفتن کرکوک ضربه‌اي فلج کننده به اميدهاي کردها براي استقلال بود. اين کردها در حالي که هم‌پيماني در خارج ندارند و رهبرانشان دچار اختلاف هستند و گزينه نظامي هم ندارند، در حال از دست دادن همان وضعيت نيمه مستقلي هستند که از زمان شکست صدام در سال 1991 در جنگ خليج‌فارس داشتند.

اين پروسه اکنون به شدت دچار يک روند معکوس شده است. روز سه‌شنبه نيروهاي دولتي عراق اقدام به ايجاد يک ايست بازرسي در مهمترين گذرگاه مرزي در ابراهيم خليل ميان ترکيه و کردستان عراق کردند. اکنون خودروهايي که مي‌خواهند از اين مرز عبور کنند بايد يکبار از طرف ترکيه‌اي‌ها، يکبار از طرف نيروهاي عراقي و يکبار از طرف کردها بازرسي شوند.

بنعالي ييلديريم، نخست وزير ترکيه گفت: گذرگاه خابور تحويل دولت مرکزي عراق شده است. در حالي که ترکيه اکنون به همراه ايران در حال همکاري با بغداد هستند، مقام‌هاي کردستان عراق ديگر در موقعيت مقاومت در مقابل تصرف قدرت‌هاي اصلي خود از سوي دولت مرکزي عراق نيستند.

حيدر العبادي، نخست وزير عراق در مصاحبه با روزنامه اينديپندنت گفت، انتظار دارد دولت عراق کنترل مسائل و عواملي از جمله نيروهاي پيشمرگه، توليد و صادرات نفت، پروازهاي بين‌المللي و صدور رواديد را به دست بگيرد. با اين حال اين تصرف آرام کرکوک مي‌تواند فريب دهنده باشد. کردها ممکن است اکنون در موقعيت ضعيفي قرار داشته باشند اما شرايط سياسي همواره به ضرر آنها و به نفع دولت عراق نبوده است. در سال 1975 هنگامي که صدام توافق الجزاير را با شاه ايران امضا کرد کردها به شدت شکست خورده به نظر مي‌رسيدند چراکه شاه ائتلاف سابقش با کردها را کنار گذاشت اما با آغاز جنگ ايران و عراق در سال 1980 تعداد زيادي از نيروهاي ارتش عراق از کردستان عقب نشيني کردند که بعدا از سوي نيروهاي ملي‌گراي کرد تصرف شدند. همچنين شکست صدام در سال 1991 به دست ائتلاف امريکايي روند ايجاد يک دولت براي کردها را آغاز کرد و آنها به هنگام حمله بعدي امريکا در سال 2003 تبديل به يک بازيگر قدرتمند شده بودند.

اگر دولت مرکزي عراق از برتري فعلي خود عليه کردها بيش از حد بهره بگيرد ممکن است يک واکنش متقابل قدرتمند جامعه کردها را تحريک کند. اين رويکرد احتمالا با مخالفت العبادي روبرو مي‌شود اما از يک طرف نوري المالکي، صدراعظم قبلي و در آستانه انتخابات پارلماني ماه مه آينده آن را تاييد کرده است. در سياست عراق همواره هر کسي در نهايت دچار افراط در استفاده از قدرتش شده است.»

 
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
وب سایت :
نظر :